Dit is niet alleen een economische crisis. Het is een morele crisis, aldus  Herman Wijffels, grondlegger van dit kabinet. Het is een ‘waardencrisis’. Bankiers hebben in hun tomeloze hebzucht naar bonussen onverantwoorde risico’s genomen. Een feest van egotripperij, dat miljoenen mensen elders op de wereld tot de bedelstaf heeft gebracht. Die bankiers staan symbool voor een economie met een extreem korte horizon, gericht op eigen winstbejag. Zonder schaamte, zoals Rijkman Groenink die een falend ABN AMRO verliet met 23 miljoen in de zak.

Deze cultuur van zelfverrijking is overgeslagen naar de publieke sector. Om de genationaliseerde bank Fortis- ABN AMRO uit het slob te halen moet politieke toppers als VVD-er Gerrit Zalm en CDA-er Joop Wijn een ton of 6 á 7 betaald worden. Medisch specialisten worden woest als ze iets minder dan 5 ton gaan verdienen. Rik Felderhof, in dienst van de publieke omroep omzeilt trots de Balkenende-norm: ‘Omdat ik het waard ben’, zegt hij. Wat denken zij wel, zijn al die leraren en verplegers met hun modale salarissen dan minder waard?

Het zijn uitingen van hebberigheid en van een gebrek aan publieke dienstbaarheid. Deze kleine voorbeelden van de waardencrisis hebben grote gevolgen. Opgehitst door eindeloos materieel gewin leven we op een te grote ecologische voet, putten we onze aarde uit ten koste van miljoenen armen, branden onze bossen af, jagen onze grondstoffen er in een noodgang doorheen en zadelen ons nageslacht op met schulden met een onleefbare wereld.

Achter de kredietcrisis, de klimaatcrisis, de energiecrisis en de voedselcrisis gaat deze waarden-crisis schuil. Ik spreek van een hebberige en kortademige cultuur, waarin de jacht op materieel gewin alles bepalend lijkt te zijn geworden en hyperconsumptie als hoogste geluk wordt beschouwd. Die cultuur is het meest zichtbaar en schrijnend bij de topverdieners binnen en buiten Nederland.

De premier heeft zichzelf benoemd  tot chef ‘Normen en Waarden’, ook al hoor je daar nooit meer iets over. Terwijl nu het moment is voor sterke normatieve opvattingen.

Waar is de premier? Wat is zijn oordeel over de waardencrisis?

Wat is ook zijn oordeel over de beloningen in de financiele sector. In de bancaire code zitten allerlei gaten in, zodat er toch weer topbonussen gerechtvaardigd zijn. Gaat hij daarmee akkoord? Of stelt hij een heldere norm?

Mevrouw de Voorzitter,

Wie de waardencrisis wil beantwoorden en de toekomst van Nederland veilig wil stellen, zal leiderschap moeten tonen. Dat vraagt om heldere publieke normen én politici die zich uitspreken voor de waarden zij verdedigen en voorleven: medemenselijkheid, solidariteit, rechtvaardigheid en duurzaamheid.

Dat gebeurt niet, vice-premier Bos deed gisteren een aardige poging in zijn Republikeinse troonrede. Waarom overigens mocht de koningin die tekst niet uitspreken, premier? Dat was voor haar een stuk aardiger geweest. Politici zijn bang geworden voor impopulaire beslissingen. De neoliberale revolte heeft zijn sporen nagelaten en de publieke zaak verzwakt en uitgeleverd aan managers en adviseurs. ‘Niemand regeert’, zegt de journalist Marc Chavannes: ‘Het openbaar bestuur is vermarkt en de politiek is geprivatiseerd’.  Dat is het probleem.

Want zo kan het gebeuren bij de Westerschelde en de Hedwigepolder, dat de regering na een half jaar nadenken besluit om een commissie van deskundigen in te stellen die het werk moet overdoen van een commissie van deskundigen die een half jaar eerder een duidelijk advies heeft gegeven. Enzovoort, enzovoort. Als er één moment is waarop de politiek haar macht en politieke primaat moet teruggrijpen, dan is het wel nu. De markt heeft opzichtig gefaald en de samenleving vraagt om politiek leiderschap. Om duidelijk te maken welke koers ingeslagen moet worden.

Waar is de premier?

Wij kampen met een onzichtbare premier. Natuurlijk, u zoekt uw momenten van zichtbaarheid: licht verteerbaar en electoraal sexy– in een race-auto of zwaaiend met een sms van Jan Smit – maar tijdens de wekelijkse persconferenties en in het wekelijkse gesprek grossiert u in nietszeggendheid. Geen premier die een onzeker land toespreekt, geen visie op een toekomstige, duurzame economie, op sociale rechtvaardigheid en emancipatie, op het versterken van mensen.

De toekomst van Nederland: 20 werkgroepen

De premier is ook in de eerste plaats verantwoordelijk voor de miljoenennota 2010. Maar die ontbeert elke visie, elke richting. Minister Bos ging twee jaar geleden nog zeer terecht in op het vraagstuk van het brede welvaartsbegrip of het bruto nationaal geluk, nu gaat het weer uitsluitend over de centen.

Over de oplopende staatsschuld. Sarkozy heeft aangekondigd om welzijn en geluk op te nemen als economische meeteenheden, waardoor bij aanstaande bezuinigingen niet alleen de effecten op de financiën en de economie worden gemeten maar ook de gevolgen voor onze samenleving, ons milieu en onze kwaliteit van leven.

Ik verzoek het kabinet op korte termijn een kabinetsreactie te geven op het rapport van de nobelprijswinnaars Amartya Sen en Joseph Stiglitz waarop Sarkozy zich baseert.

Het kabinet maakt omstandig duidelijk hoe moeizaam de toestand van de schatkist is. Het kabinet komt niet verder dan 20 ambtelijke werkgeroepen aan het werk te zetten. De enige vraag aan deze werkgroepen is om met een bezuiniging van 20% te komen. Er moet 35 miljard bezuinigd worden. Ambtenaren mogen gaan uitzoeken hoe dat moet.

Waar is het kabinet? Waar is de premier?

Waarom selecteert en prioriteert u niet de terreinen waarop u wilt ingrijpen met het oog op solide overheidsfinanciën in de toekomst? Heeft u geen enkel idee, wie moet opdraaien voor de oplopende tekorten? Waagt u zich dan in ieder geval aan de uitspraak dat de mensen met de smalste beurs en de minste kansen gespaard moeten blijven.  En waarom moet elke werkgroep een bezuiniging van 20% realiseren? Wat is dit voor bizarre kaasschaaf, of beter gezegd botte bijl? Bij de hypotheekrenteaftrek kan dat fors meer zijn, maar bij onderwijs is dit absurd. Daar moet juist in geïnvesteerd worden, net als in de studenten die nu gekort dreigen te worden op hun beurs.

En waarom gaan alle gelden voor milieu, natuur  en duurzame energie op de schop, zonder dat u als spijkerharde voorwaarde vaststelt dat u hoe dan ook de gestelde milieu- en klimaatdoelen wilt realiseren? En dat u zelfs een grotere inspanning wenst? Of mag de nationale milieuschuld oplopen ten gunste van de staatsschuld? Waarom stelt u niet als harde randvoorwaarde dat bij alle heroverwegingen de solidariteit tussen de generaties ook daadwerkelijk versterkt moet worden? En waarom speculeerde minister Bos gisteren wel – bij de aanbieding van de Miljoenennota 2010 – over de mogelijkheid dat veiligheidsoperaties en extra gelden voor arme landen in de strijd tegen klimaatverandering wel uit het bestaande budget voor ontwikkelingssamenwerking mogen komen? Gaan wij werkelijk bij de allerarmste landen de prijs van deze crisis neerleggen?

Premier, waar zijn u keuzes? Welke waarden verdedigt u? waar wilt u uitkomen?

De Raad van State is terecht uitermate kritisch op de 20 werkgroepen: ‘Het politieke karakter van deze heroverweging kan niet ontlopen worden.‘ Zo is het. Premier, u moet zelf aan het werk.  Natuurlijk moeten op de lange termijn de overheidsfinanciën op orde komen. Maar dat moeten we doen in het volle besef dat we ons op een keerpunt, een kantelpunt in de geschiedenis bevinden. Herstellen we het vertrouwen van burgers in de politiek?

Dus premier. U kent onze opvattingen over een toekomstige duurzame economie waarin de vervuiler betaalt en arbeid goedkoper is. U kent onze wens tot grote investeringen in het onderwijs en de zorg en onze opvatting dat internationale solidariteit juist nu geldt. Waar staat u?

Klimaat, de top van Kopenhagen en de internationale solidariteit

De eerste toets voor geïnspireerd en overtuigend leiderschap is hoe wij omgaan met de wereld om ons heen. Het eerste bewijs van het falen daarvan is de omgang met Afghanistan: een missie zonder missie. Het is bijna afgelopen, of plakt u er nog eens 2 jaar achteraan? Het land is in miserabele staat. Terecht klaagt de militaire vakbond over de corruptie en het gebrek aan goed bestuur. Ik verzoek u voor 1 januari aan de Kamer een militaire exitstrategie te zenden, èn een politieke strategie voor de periode daarna?

De grootste gebeurtenis dit najaar is zonder twijfel de top in Kopenhagen waar een nieuw en ambitieus klimaatakkoord moet worden gesloten. De Verenigde Staten gaan – hopelijk- meedoen. We moeten landen als Rusland, China en de ontwikkelingslanden erbij halen.

Kopenhagen is het moment om internationaal effectieve doelen en maatregelen af te spreken. Kopenhagen is ook een politieke kans. Een kans om de burgers van de wereld te laten zien dat de wereldleiders hun particuliere en nationale belangen niet belangrijker achten dat onze gezamenlijke toekomst.

Vorige week kondigde de Europese Commissie aan in Kopenhagen minder geld aan arme landen te beloven dan in Bali is afgesproken. 2 tot 15  miljard, terwijl de EU minimaal met 35 miljard over de brug moet komen. Een akkoord wordt immers op het spel gezet als arme landen zelf de kosten van klimaatverandering moeten dragen.

De rijke landen hebben de kredietcrisis veroorzaakt. De rijke landen hebben tientallen jaren veel te veel CO2 de lucht in geblazen. Op hen rust een zware verantwoordelijkheid.

De ambities van het kabinet zijn onduidelijk. Welke zijn deze? Wie gaat die verdedigen, daar in Kopenhagen? Alleen minister Cramer? Of is ook de premier daar? Ik doe een appèl op de premier om daar te zijn en zich in te zetten!

GroenLinks tegenbegroting: There are real alternatives

Waar het kabinet het nalaat met een duidelijk vergezicht te komen, doet GroenLinks dat wel in de ‘Tegenbegroting 2010 Groen Werkt!’. Het is een vervolg op onze Green Deal van vorig jaar en van dit voorjaar en er staan  ambitieuze voorstellen in om ook de schatkist van Nederland op de lange termijn te helpen vullen.  Graag een reactie. Wij willen een doorbraak in duurzame energie. En dat is nodig. In plaats van investeren in wind en zonne-energie bouwen de  energiebedrijven vier nieuwe kolencentrales. Nederland is een achterblijver in Europa. Minister Cramer maakt zich daarover grote zorgen. Maar doet niets en wacht en wacht op een evaluatie.

U haalt het doel van 2% energiebesparing niet. U heeft niet de ambitie om alles op alles te zetten om de doelstellingen voor duurzame energie te halen. Wat vind de premier: moeten die kolencentrales er komen? GroenLinks vindt van niet en wil met een extra kolenbelasting de bouw van de centrales ontmoedigen. Of anders een verplicht uitstootnorm voor energiecentrales? Wat wil het kabinet? En gaat de premier zich inzetten voor de stimulering van elektrische auto’s? Voor windenergie op zee? Voor een vleesloze dag?

De kilometerheffing is opnieuw uitgesteld. Weer geen daadkracht. Minister Eurlings heeft een dagtaak om al het nieuwe asfalt met champagne te openen, met dank aan de crisis- en asfaltweg, maar is muisstil met de enige maatregel die helpt tegen de files. Waar blijft dat wetsvoorstel!? Of moet ik aan de premier vragen: wanneer valt Sint Juttemis dit jaar?

Mevrouw de Voorzitter,

Dat het kabinet geen visie of richting heeft, geen politieke randvoorwaarden formuleert, wreekt zich ogenblikkelijk bij die ene keuze die het kabinet wel maakt, of misschien maakt.

De AOW, en daar gaat het meteen fout. De AOW gaat niet alleen over bezuinigen, maar over veranderende levenspatronen. We leven langer, velen studeren langer voordat ze gaan werken, we wisselen vaker van baan en onderbreken die voor zorgtaken. Vrouwen, nog onvoldoende, doen mee op de arbeidsmarkt. Dat zijn allemaal redenen om naar oude regelingen te kijken. We leven niet meer in de jaren vijftig, gelukkig. Aanpassing van de AOW is niet alleen een financiële kwestie. Het is kwestie van solidariteit. Met ons AOW-voorstel moet de SER gemakkelijk tot overeenstemming kunnen komen. Na veertig jaar werken mag je met 63  jaar met pensioen. Het levert op termijn 1,1% BBP houdbaarheidwinst op, oftewel 6 miljard in euro’s van vandaag.

De arbeidsmarkt en de sociale zekerheid doen ook niet waarvoor ze bedoeld zijn en de crisis bewijst dat. Wie worden er de dupe van? Laagopgeleiden, allochtonen, vijftigplussers en vijfentwintigminners. Flexwerkers. Kleine zelfstandigen die met een eigen bedrijfje proberen rond te komen. In onze tegenbegroting geven wij kleine zelfstandigen een lastenverlichting van een half miljard. En door milieu zwaarder te belasten kunnen we de lasten aan de onderkant van de arbeidsmarkt verlichten. Dat levert kansen en werkgelegenheid op voor mensen die nu de crisis betalen.

Mevrouw de Voorzitter,

Dan de jeugdzorg. Minister Rouvoet hanteert stoere taal richting provincies en gemeentes, maar laat hij zelf zorgen dat de capaciteit omhoog gaat, zodat de wachtlijsten verdwijnen wat minister Rouvoet keer op keer heeft beloofd.  Wij pleiten al lang met brede steun voor een parlementair onderzoek. Bij de PvdA is er grote onvrede. Mevrouw Hamer, gaat u ons steunen?

Mevrouw de Voorzitter,

Ja, de crisis laat ons met een forse financiële schuld achter. Hervormingen en lastenverzwaringen moeten die wegwerken. Maar dat geeft ons ook de kans om Nederland beter te maken. De allang bestaande groene en sociale schuld weg te werken. In de oude economie werd er door taboepolitiek gezorgd voor mensen die al een baan hebben, al een huis bezitten, al pensioen genieten, bonusregelingen incasseren, zoveel mogelijk in de auto willen rijden.

GroenLinks staat een andere politiek voor, een nieuwe verdelingspolitiek. Onze waarden: kansen voor outsiders op de arbeidsmarkt, meer inkomen voor lage inkomens, het beste onderwijs voor ieders talent, huizen voor jongeren, een groene wereld voor onze kinderen. Een politiek die zorgt voor eerlijk delen en een evenwichtige groene economische groei en die het engagement en de gemeenschapszin van burgers steun geeft.  Een politiek die kansen biedt aan mensen en individuen niet benadert op basis van groepskenmerken. Omdat zij niet slechts gezien willen worden als allochtoon. Een allochtoon is ook ‘student’, ‘moeder’, ‘AOWer’, ‘Ajaxcied’ of ‘ondernemer’. Teveel politici sluiten ze, in een wedstrijdje retorisch verplassen, op in een groep. Er wordt geroepen dat ‘ze’ vernederd moeten worden; het land uitgezet moeten worden of dat er met scherp op hun benen mag worden geschoten. Het is volkomen terecht dat er gedebatteerd wordt over de intolerantie van sommige conservatieve moslims ten aanzien van vrouwen, homoseksuelen en andersdenkenden. Het is uiterst noodzakelijk dat er debatten plaatsvinden over overlast en criminaliteit veroorzaakt door Marokkaanse of Turkse Nederlanders.

Maar nog belangrijker is het dat wij spreken over onderwijs, selectie en toegang tot de arbeidsmarkt van al die jonge mensen die individuele ambities hebben. Daar ligt dé sleutel tot succesvolle integratie en het voorkomen van ellende later. Daarin ligt de toekomst van een solidair Nederland. Het lijkt een nieuwe politieke correctheid mensen enkel nog op culturele en etnische groepskenmerken te beoordelen.

Het is bij uitstek de taak van de premier om Nederland naar die toekomst te leiden. Om minderheden te verdedigen tegen vooroordelen en kletscultuur. De afgelopen jaren was hij echter onzichtbaar.

Tot slot:

De enige reden dat dit kabinet tot stand kon komen is door zaken voor zich uit te schuiven. Dat zegt de fractievoorzitter van de PvdA. Dat zien we nu. Ik spreek deze keer de premier veel persoonlijker aan. U bent niet alleen de premier van de Hedwigepolder. Als u al leiding en sturing geeft, is dat veel te onzichtbaar. Ik verwacht dat u morgen – dat is ruiterlijk laat – leiding neemt. Een heldere visie geeft, duidelijke normen stelt. Anders wordt het wellicht eens tijd om die Europese solicitatiebrief af te schrijven.

Algemene Politieke Beschouwingen, 16-17 september 2009
Femke Halsema (GroenLinks)

Mijn collega raadsleden zijn alweer bijna een maand onderweg in het nieuwe politieke jaar, maar ik ben er afgelopen tijd nog even twee weken tussenuit geknepen voor mijn zomervakantie. Morgen moet ik echt weer aan het werk, maar vanaf vandaag is de politieke machine alweer aan het draaien. Vanavond GroenLinks-bestuursvergadering waarin we de planning naar de verkiezingen vast gaan stellen. Morgen een bezoek met de raad aan het CWI/Werkplein in Emmeloord, woensdag het Literair Café in de Meerpaal over loverboy’s (aanrader!), donderdag vergadert de programmacommissie waar ik voorzitter van ben over het nieuwe verkiezingsprogramma en vrijdag richten de jonge GroenLinksers hun eigen werkgroep ‘De Toekomst‘ op.

Kortom, laat ik maar mijn uiterste best doen dat ontspannen vakantiegevoel lang vast te houden, want het wordt weer een drukke tijd zo in aanloop naar de verkiezingen.

Femke krijgt de vraag voorgelegd wat ze vind van de hoofddoek: ‘Geen enkel bezwaar tegen, zolang die in vrijheid wordt opgedaan.’ Ze vervolgt: ‘Als ik op de school van mijn kinderen kom, valt het mij wel eens moeilijk – ik kom echt voort uit de feministische beweging – dat ik dan tussen allerlei gesluierde vrouwen zit. Ik zal hun rechten niet aantasten daarin. Maar ik kan niet wachten op het moment waarop ze in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren. Ik zie het liefst elke vrouw in Nederland hoofddoekloos. En volstrekt vrij. Ik geloof niet dat welke God ook kledingeisen stelt. Dat zijn de mannen geweest die het geloof uitleggen.’

‘Je dwingt vrouwenemancipatie niet van bovenop af. Die moet uit de vrouw zelf komen. Ik heb gezegd dat politie-agentes hoofddoekjes moesten kunnen dragen. Ik heb ruzie gemaakt met Ciska Dresselhuys, die geen vrouw met hoofddoek wilde aannemen bij het blad Opzij. Maar dat neemt niet weg dat ik moeite met de hoofddoek heb.’

‘Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de islam een probleem. Overigens met name de islam in combinatie met ongeletterdheid. Het is: weinig eigen opvattingen hebben over het goede leven. Weinig houvast hebben aan opleiding en werk, angstig zijn voor onze samenleving en daarbij heel bevattelijk worden voor wat de imam vindt. Die dan vaak heel conservatief is.’

Als je het hele citaat neemt komt het in een ander daglicht te staan naar mijn mening. In de tegenstelling tussen de emancipatie en de islam kun je spreken van een probleem; dat is ook wat Femke doet. Brechtje Paardekoper heeft al een goede analyse gemaakt waarom Femke daarin helemaal gelijk heeft. Daar heb ik niets aan toe te voegen!

Daarmee is er volgens mij geen nieuwe positie van Femke of GroenLinks. Het is nogal scherp geformuleerd, maar wel een heldere duiding van het probleem. Elders in het interview zegt Femke ook dat ze dit niet alleen een probleem vindt bij de islam, maar bij alle (orthodoxe) geloven.

Brechtje weet dat er al vragen dreigen in de Partijraad (PR). Nou; dat zullen we dan wel zien, maar volgens mij is het een storm in een glas water. Mocht het ter sprake komen aan het einde van de maand in de PR zal ik me vierkant achter Femke’s opvatting scharen.

Onder verwijzing naar 2006 waar GroenLinks niet is gaan onderhandelen over regeringsdeelname somt Arnoud redenen op waarom hij denkt dat ‘we’ er niet klaar voor zijn. Over die onderhandelingen in 2006 heb ik in maart nog geblogd naar aanleiding van een gesprek dat ik er met partijvoorzitter Henk Nijhof over heb gehad. Rond die onderhandelingen hebben we een inschattingsfout gemaakt door er vanuit te gaan dat de PvdA graag een linkse partner wilde en het CDA liever met de ChristenUnie wilde regeren. We wilde wachten tot men er met de CU niet uit zou komen zodat we meer eisen konden stellen. Achteraf moeten we constateren dat de PvdA GroenLinks niet in de coalitie wilde en we dus alle kaarten uit handen hebben gegeven. Maar los van de strategische afwegingen waarom we niet zijn gaan praten was daar naar mijn idee ook een mentale afweging die meespeelde. We hadden ons  de afgelopen jaren zo kwaad gemaakt op het kabinet Balkenende dat we zelfs campagne voerde met de slogan “Balkenende IV, ik heb er de kracht niet meer voor”.  Het was denk ik voor GroenLinks een te grote sprong om die knop om te zetten en juist zelf dat kabinet waar we ‘de kracht niet voor hadden’ mogelijk te maken. Terugkijkend; in 2006 waren we er niet klaar voor.

Daarna hebben we als GroenLinks een tijdje aan navelstaren gedaan. Onszelf min of meer opnieuw uitgevonden. Nieuwe uitgangspunten geformuleerd en een nieuwe -optimistische-  toon aangeslagen met de nieuwe huisstijl met de leus “zin in de toekomst”. De campagne voor het Europees parlement verliep uitstekend en voor het eerst in jaren hebben we weer eens een verkiezing gewonnen door met een paar heldere standpunten de strijd aan te gaan. De campagne was actief en vrolijk, optimistisch en met zin in de toekomt, zin in Europa.

Dat omslagpunt maakt denk ik het verschil. GroenLinks heeft nu ook zelf helder voor ogen waar we heen willen. Da’s heel simpel: de Trêveszaal. Dat komt niet omdat we nu betere ideeën hebben dan in 2006, maar omdat we meer in ons zelf zijn gaan geloven. In 2006 voerden we campagne voor een Linkse Lente met een meerderheid van PvdA, SP en GroenLinks. Nu moeten we gaan voor een groene regering die mensen een perspectief biedt en antwoord geeft op de uitzichtloze bangmakerij van de Partij voor de Vrijheid.

Natuurlijk moeten we daar als partij zaken voor inleveren die we ook belangrijk vinden. Maar als je geen ‘vuile handen’ wil maken moet je niet in de politiek gaan. Daar zul je altijd compromissen moeten sluiten om tot een slagvaardig bestuur te komen. Natuurlijk; niet ten koste van alles. GroenLinks laat op lokaal niveau zien dat we prima in staat zijn om te besturen en natuurlijk loop je daarbij ook wel eens averij op. Maar dat geldt voor alle bestuurders.

Daarom is het goed dat deze discussie binnen de partij wordt gevoerd. Wat zijn de breekpunten en waar valt met ons over te praten. Welke prijs zijn we bereid te betalen om het land groener en socialer te maken? Deze vragen moeten een antwoord gaan krijgen in het komende jaar. Arnoud zelf zet vandaag al een lange lijst van politieke zwaargewichten op zijn site die voor onze nieuwe regering een post als bewindspersoon zouden kunnen krijgen. Hoewel ik tot mijn verbazing Kathalijne Buitenweg mis op deze lijst zou ik er wel een mooi Groen kabinet van kunnen samenstellen. Dat lijkt me wel wat. Ik heb er zin in.

Internet op mobiele telefoons wordt meer en meer gemeengoed en dat vraagt van een actuele website dat je jezelf daarop aanpast. Ook de websites van GroenLinks worden op termijn geschikt gemaakt voor mobiel internet. Het weblog van de Europarlementariërs http://zinineuropa.groenlinks.nl is inmiddels al geschikt voor mobiel internet en de andere GroenLinks.nl websites (waaronder die van GroenLinks Dronten) zullen op termijn gaan volgen zoals van dé internetpartij van Nederland verwacht mag worden!

Maar terwijl ik de trein in stapte realiseerde ik me dat ik die ruimtereis al heb gemaakt. Via mijn gsm geprobeerd de website woneninderuimte.com te openen, helaas geen pda versie beschikbaar (heel slim gemeente als je adverteert op een station. Tegenwoordig hebben veel mensen ook internet op hun telefoon en als je op zo’n locatie adverteert is het wel handig daar rekening mee te houden. Maar ja dit soort moderne techniek zal nog wel niet zijn doorgedrongen tot de communicatie afdeling van het gemeentehuis; vrees ik).

Aangekomen op mijn vakantieadres blijkt dat je jezelf kan inschrijven voor een ruimtereis in Dronten en de omgeving op ZATERDAG 28 maart. Er staat twee maal zaterdag met hoofdletters op de site. Dus er zal vast geen zondag zijn bedoeld. Dat zou in Dronten ook wel verassend zijn.

Maar zaterdag 28 maart viel in 2009. In 2010 valt 28 maart op een zondag. Lastig… Want wat wil Dronten nu toch duidelijk maken? Dat we 5 maanden geleden een leuke reis hadden waarvoor je jezelf zou kunnen hebben ingeschreven als je de poster op het station Lelystad niet op zondag 30 augustus 2009 zag hangen maar -zeg- een half jaar eerder? Ja; dat was natuurlijk wel leuk geweest.

Ik heb dat reisje toen meegemaakt omdat ik half de bus in werd ‘gesleurd’ door onze citymarketier. De animo voor de reis viel toen nogal tegen en ik denk dat ik heel voorzichtig begin te begrijpen waardoor dat gekomen is. (Hoewel er in maart ook op station Lelystad werd geadverteert; gezien mijn blogje van 13 maart)

Maar misschien onderschat ik toch de kwaliteiten van de afdeling communicatie van de gemeente Dronten verschrikkelijk. Kennelijk zijn ze in staat behalve door de ruimte ook door de tijd te reizen! Zo hup; zes maanden terug naar zaterdag 28 maart 2009 en dan leuk de bus in. Dat lijkt mij ook wel erg leuk! Dus excuus voor mijn wantrouwen richting de communicatieafdeling. Want reizen in de tijd… echt geweldig! Dronten geeft tijdloosheid dus ook alle ruimte!

De gemeenteraadsverkiezingen van 2010 werpen hun schaduw vooruit. Politieke partijen zijn achter de schermen al bezig met de voorbereidingen. Verkiezingsprogramma’s worden geschreven, kandidatenlijsten opgesteld. Deze zomer een serie waarin (relatieve) nieuwkomers in de Dronter gemeenteraad en aspirant-raadsleden spreken over het politieke vak. In deze aflevering Paul Vermast, burgerraadslid voor eenmansfractie GroenLinks.

Door Gerrit Wijnne

– Mag ik u bij deze uitroepen tot trouwste burgerraadslid van de bijna afgelopen raadsperiode?

Paul Vermast: ‘Haha. Nou, dank je wel.’

– U bent bij vrijwel elke vergadering aanwezig.

‘Ja. Het komt inderdaad zelden voor dat ik er niet ben. Het schiet niet op als je er niet bent. Je mist dan dingen.’

– Wil je alles meemaken, alles weten?

‘Ja. Ik ben natuurlijk de eerste opvolger van Cebus (Korteweg, red.). Mocht hij om wat voor reden dan ook wegvallen moet ik vol aan de bak. Dat heb je wel een beetje in je achterhoofd. Dat betekent dat je voortdurend op de hoogte moet blijven van wat er in de politiek gebeurt. Voor een burgerraadslid van een eenmansfractie geldt dat steker dan voor een fractie die uit meerdere mensen bestaat.’

– Nog even terug naar de verkiezingen. Ze verliepen dramatisch voor uw partij GroenLinks. Van de twee gemeenteraadszetels moesten jullie er inleveren.

‘Nou nou, dramatisch vind ik niet het juiste woord. De SP deed mee en die deed het landelijk heel goed. Had die niet meegedaan dan waren wij een alternatief geweest voor SP-stemmers. Daarbij hadden we bij de verkiezingen van 2002 krap twee zetels gehaald. We wisten dus dat er een kans was dat we een zetel zouden verliezen.’

– Voor u persoonlijk had dat flinke gevolgen. U stond nummer twee op de lijst. Hoe voelde u zich toen duidelijk werd dat uw partij slechts één zetel zou halen? Ik kan me niet voorstellen dat u er niet een beetje op had gerekend in de raad te komen.

‘Ik was er goed ziek van.’

– Het waren ongetwijfeld zware dagen, zo kort na de verkiezingen.

‘Dat viel wel mee hoor. Op de avond zelf was het even slikken en de dag erna ook, maar daarna was ik – met de fractie – vooral bezig hoe we het als eenmansfractie zouden gaan doen.

– Maar leuk was het voor jou persoonlijk niet, lijkt me zo.

‘Natuurlijk niet. Maar zo is het politiek spel. Bij de volgende verkiezingen kan het zomaar weer anders zijn. Het lastige is dat lokaal “landelijk” wordt gestemd. Over het algemeen stemmen mensen lokaal wat ze voor de Tweede Kamerverkiezingen ook stemmen. Ook al doe je waanzinnig je best en haal je waanzinnige resultaten, je merkt er relatief weinig van als de landelijke trend tegenzit. Dan speelt ook nog eens mee dat wat in de krant en op tv wordt weergegeven van een politiek debat een sterk gefilterd beeld is.’

– Is dat niet frusterend?

‘Dat weet ik niet. Het is gewoon een feit dat het zo werkt in de politiek. Er zijn tientallen redenen waardoor je politiek gefrustreerd kunt raken. Ik bedoel, je bent de kleinste oppositiepartij. Maar als je gefrustreerd raakt moet je er mee stoppen. Dan is het niet gezond meer.’

– Waar komt de interesse voor politiek vandaan?

‘Ik denk deels uit m’n opvoeding. Ik ben al sinds m’n dertiende vrijwilliger van Greenpeace. M’n ouders waren in de jaren tachtig anti-kernwapendemonstranten. Maatschappellijke betrokkenheid is me met de paplepel ingegoten. Op een gegeven moment werd m’n contract bij Greenpeace niet verlengd en toen heb ik GroenLinks hier in Dronten gebeld met de vraag of ze iets voor me hadden. Voor ik het wist zat ik in het bestuur en was ik burgerraadslid.’

– Wilde u altijd al politicus worden?

‘Nee, ik heb heel lang niet de ambitie gehad de politiek in te gaan. Ik zat aan de andere kant, de beïnvloeding van de politiek.’

– Waneer is de omslag gekomen?

‘Nadat ik bij Greenpeace vertrok ben ik mezelf gaan afvragen wat ik nu verder zou willen. Ik bedoel, het werk dat ik het leukste werk vond had ik al gedaan. Ik was campagnemedewerker bij Greenpeace. Doorlopend zat je in het middelpunt van de actie. Zo voerde je actie tegen het ontbreken van een milieuminister in het kabinet Balkenende 1, zo zat je bij blokkades van houtschepen. Toen bleek dat ik niet snel bij Greenpeace kon terugkomen had ik al zoveel van de politiek gezien dat ik dat erg leuk vond. Het was de periode net na de moord op Pim Fortyun. De kogel kwam van links, zeiden ze. We zaten in het verdachtenbankje. Wacht even, dacht ik. Dit zal me niet gebeuren. Ik was al tien jaar lid van GroenLinks, maar was nooit actief geweest. Ik vond het tijd worden dat dat nu maar eens moest gebeuren.’

– Hoe kijkt u terug op de afgelopen vier jaar?

‘Het was hard werken, terwijl je er relatief weinig voor terug kreeg. Sowieso is de waardering van burgers over het algemeen laag. Je wordt gezien als zakkenvuller, zelfs als burgerraadslid.’

– Maar die krijgt toch geen vergoeding?

‘Dat klopt. Maar als mensen horen dat je “iets” in de politiek doet, denken mensen al snel dat je er iets mee verdient. Dus ben je een zakkenvuller. Het tegendeel is waar. Het is hard werken, voor ons nog harder dan voor een grotere fractie.’

– Heeft u het gevoel als burgerraadslid iets te hebben bijgedragen?

‘Ik denk dat ik wel serieus wordt genomen, maar dat zal niet voor alle burgerraadsleden gelden.’

– Hoe komt dat?

‘Hoe je het ook wendt of keert, feit blijft dat je geen raadslid bent en dus geen beslissingen neemt. Dat is zo erg nog niet. Dat zijn de regels van het spel, daar moet je niet over zeuren. Op bepaalde momenten heb ik er wel moeite mee. Bijvoorbeeld als de kerstpakketten worden uitgedeeld. Raadsleden krijgen die wel, burgerraadsleden niet. Of de kaartjes voor Thomasvaer en Pieternel worden uitgedeeld. Raadsleden krijgen die wel, burgerraadsleden niet. Als je als gemeente je mond vol hebt over vrijwilligerswerk en je gaat zo om met de politieke vrijwilligers, spreekt daar niet heel veel waardering uit. En het gaat me helemaal niet om een kerstpakket hoor, het gaat om het gebaar.’

– Hoe groot is die ambitie om raadslid te worden?

‘We gaan gewoon voor een tweede zetel.’

– En die is dan voor jou? Ben je bij de verkiezingen de tweede man op de lijst van GroenLinks?

‘Dat weet ik niet, daar ga ik niet over. Maar ik ben beschikbaar, als je dat bedoelt.’

– Waarom is politiek leuk?

‘Je kunt concreet meepraten over de invulling van je eigen omgeving. je bent weliswaar een klein onderdeel van het systeem maar toch… Als je door De Meerpaal loopt, denk je toch: “Ik heb er een bijdrage aan geleverd dat-ie er staat zoals ie er staat.” Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld het winkelcentrum of het stationsgebied wat ontwikkeld gaat worden. Daarover meepraten en daar invloed op uitoefenen is bijzonder interessant. Er voor kunnen zorgen dat mensen het goed hebben, dat tarieven van sportverenigingen niet de pan uitrijzen, dat ook mensen met een uitkering ook goed kunnen leven, dat maakt politiek boeiend.’

Bron: FlevoPost 25 augustus 2009
© copyright foto: Fotostudio Wierd

In hun programma ‘Lokale Kracht’ hebben de kandidaat-voorzitters elf speerpunten geformuleerd beginnend bij een ‘grassrootcampagne’ en eindigend bij ‘de regeringstafel’ en ‘nieuwe leden’.  Van de elf punten zijn er voor mij twee die ik als nieuw kan bestempelen. Dat is het plan om een landelijk camerateam in het leven te roepen die actief in het land filmpjes gaat maken om de GroenLinks successen te vieren en in beeld te brengen via GroenLinks TV. Ook wordt het voorstel gedaan lokale afdelingen trainingen filmen en monteren aanbieden. Dat vindt ik oprecht vernieuwend, hoewel ik me wel afvraag hoe je dit praktisch gaat organiseren en financieren. Maar het idee vind ik oké.

Het andere voorstel is om na de raadsverkiezingen van maart volgend jaar met de regeringtafel ‘on tour’ te gaan en bij de lokale afdelingen adviezen in te winnen op welke wijze GroenLinks het beste aan de volgende regering deel kan nemen. Grappig idee. Maar helemaal nieuw is het toch niet. Eerder hield Fenke Halsema haar ‘oppositietafel’ waarin specifieke onderwerpen verder werden uitgediept met belangstellenden. Om zo iets te organiseren over de wijze waarop GroenLinks wil meedoen aan een nieuwe regering vind ik erg aardig.

Maar voor alle overige speerpunten van Arno en David zie ik niets nieuws onder de zon. Het is bestaand of al ingezet beleid van het huidige bestuur. Daarnaast maken ze het zittende bestuur het verwijt te veel op ‘Den Haag’ gericht te zijn. Deels kan ik die kritiek wel volgen, maar aan de andere kant is het wel zo dat het politieke zwaartepunt in Nederland nog altijd in Den Haag ligt. De keuzes die mensen bij lokale en provinciale verkiezingen maken veelal bepaald worden door wat er landelijk gebeurd. Daarmee is het niet onterecht dat daar ook de focus ligt. Meteen zegt ik David en Arno na dat we daar niet te veel in moeten blijven hangen en zeker ook onze lokale kracht beter uitnutten en in het zonnetje zetten.

Kortom, door de bank genomen vind ik het wel verfrissend dat er in aanloop naar bestuursverkiezingen wat ‘gedoe’ en debat ontstaat in de partij. Dat zorgt ervoor dat er breder wordt nagedacht over het belang van het bestuur en haar voorzitter en dat is prima.

Toch ben ik niet zo happig op een duo als ik eerlijk ben. Het nadeel van een duo is dat je altijd maar de halve voorzitter spreekt of hoort spreken. Eigenlijk zit ik ook niet te wachten op een soort kwik, kwek en kwak speeches op het congres van de duovoorzitters.  Want wie heeft nu het laatste woord? Simon Otjes wijs er terecht op dat het ook volgens de statuten en het huishoudelijk reglement niet kan. Maar -en da’s dan weer heel GroenLinks- dat soort regels kunnen vrij makkelijk worden aangepast.

Als ik eerlijk ben dan weet ik zeker nog niet waar mijn keuze op gaat vallen. Andere kandidaten zijn er officieel nog niet, dus dat is ook lastig kiezen. Veel waardering voor de stap van Bonte en Rietveld, dat juich ik van harte toe. Maar ik ben nog niet meteen overtuigd.